نشریه علمی هنرهای صناعی خراسان بزرگ

نشریه علمی هنرهای صناعی خراسان بزرگ

فناوری نوین در بازسازی قسمت‌های مفقود سفال آبی‌سفید متعلق به قرون میانی اسلامی یافته شده از بازار جهانی تبریز، ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 1. دانشیار، عضو هیئت علمی دانشکده هنرهای کاربردی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز
2 2. دانش آموخته، رشته مرمت آثار تاریخی، دانشکده هنرهای کاربردی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز
10.22034/hgj.2026.577956.1062
چکیده
فناوری دیجیتال امروزه به ابزاری استاندارد برای حفظ میراث فرهنگی تبدیل شده و در مرمت آثار تاریخی برای مستندنگاری، نظارت و بازسازی کاربرد دارد. هدف این پژوهش بررسی فرایند استفاده از فناوری نمونه‌سازی سریع (اسکنر و چاپگر سه‌بعدی) برای بازسازی قسمت‌های مفقود سفال‌های تاریخی و ارزیابی مزایا و معایب آن است. نمونه مورد مطالعه، سفال لعاب‌دار منقوش متعلق به کاوش‌های باستان‌شناسی بازار تبریز است که بر اساس مطالعات تطبیقی، به قرون میانی اسلامی تعلق دارد. در مطالعات فن‌شناسی، حضور اکسید آهن در لعاب از طریق آزمایش‌های شیمی کلاسیک تأیید شد. آسیب‌های اثر شامل ترک‌خوردگی، سست‌شدگی ساختار و وصالی‌های غیراصولی پیشین بود که مطابق مبانی مرمت، باز و مراحل اولیه شامل پاک‌سازی، استحکام‌بخشی و وصالی مجدد انجام شد. بخش‌های مفقود ۴۶٪ محاسبه گردید. فرایند بازسازی با اسکن سه‌بعدی سطح نمونه آغاز و داده‌ها با نرم‌افزار برای چاپگر سه‌بعدی آماده‌سازی شد. پس از چاپ قطعات مفقود، وصالی و موزون‌سازی رنگی انجام گرفت. نتایج نشان داد این روش نوین ضمن حفاظت غیرتماسی و بی‌خطر، به درک فرمی بهتر آثار تاریخی کمک می‌کند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Modern Technology in the Reconstruction of Missing Parts of a Medieval Islamic Blue-and-White Ceramic from Tabriz Bazaar, Iran

نویسندگان English

mehdi razani 1
Tahereh Ghaffari 2
1 1. Associate Professor, Faculty of Applied Arts, Tabriz Islamic Art University
2 Graduate, Department of Conservation of Historical Objects, Faculty of Applied Arts, Tabriz Islamic Art University
چکیده English

This study investigates the application of 3D scanning and printing technologies for reconstructing missing parts of a historical glazed pottery piece from the Middle Islamic centuries, discovered during archaeological excavations in the Tabriz Bazaar, Iran. The research aims to evaluate the compatibility of this digital workflow with core conservation principles: reversibility, minimal intervention, distinguishability, and legibility. A blue-and-white sherd with red paste and extensive damage (over 46% missing volume) was selected. The methodology included descriptive, graphical, and photographic documentation, 3D laser scanning (Rexcan CS), virtual reconstruction using SolidWorks, and FDM printing (Prusa i3 with PLA filament). Results showed that the digital approach enabled precise, contactless reconstruction, avoiding direct molding risks. The missing portions were printed slightly undersized to accommodate adhesive and attached reversibly with Paraloid B-72. Color reintegration was completed using acrylic tones, respecting distinguishability. The study concludes that 3D technologies offer an efficient, flexible, and ethical solution for reconstructing complex ceramic artifacts, provided that subsequent steps like color toning follow theoretical restoration frameworks.

کلیدواژه‌ها English

Ceramic
Conservation and Restoration
3D Scanner
3D Printer

  • تاریخ دریافت 21 تیر 1404
  • تاریخ بازنگری 17 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش 19 مهر 1404