نشریه علمی هنرهای صناعی خراسان بزرگ

نشریه علمی هنرهای صناعی خراسان بزرگ

تحلیل بصری و مضمونی نگاره‌های سنگ قبور روستای تبادکان مشهد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
فهیمه حسن‌زاده 1
علی رضا شیخی 2
1 کارشناسی ارشد هنر اسلامی، مؤسسه آموزش عالی فردوس، مشهد، ایران
2 استادیار گروه صنایع دستی، دانشکده هنرهای کاربردی دانشگاه هنر، شهر تهران، ایران
10.22034/hgj.2024.208912
چکیده
از قبرستان‌­های تاریخی حومه مشهد می‌توان قبرستان روستای تبادکان را نام برد که سنگ قبور آن راوی رمز و راز تاریخ منطقه بوده و نگرش آن­ها به زندگی را حکایت دارد. هدف پژوهش حاضر، تحلیل بصری و محتوایی کتیبه، فرم و نقوش سنگ قبور است. از این‌رو، پرسش اصلی عبارت است از این که فرم و نقش سنگ قبور تبادکان چیست و چه مضامینی دارند؟ روش تحقیق توصیفی-تحلیلی بوده و اطلاعات بر اساس مطالعات میدانی و اسناد کتابخانه­ای گردآوری شده است. تعداد 86 سنگ­قبر از این قبرستان عکس‌برداری شد که از این تعداد 51 سنگ­قبر به دلیل ویژگی­های منحصربه‌فرد، مورد مطالعه قرار گرفت. یافته‌ها نشان می‌دهد دو نوع سنگ­قبر محرابی و صندوقی (پنج سنگ داخل ضریح) از جنس گرانیت و شیستی بیشترین تعداد را در قبرستان این روستا دارند. تمامی سنگ­ها به‌طور منظم و به زیبایی کادربندی شده و نقوش و کتیبه بر آن نقش بسته‌­اند. اکثر کتیبه­ها شامل اشعاری در رابطه با آرامش دنیای باقی، آیات قرآنی و سخنان اهل‌بیت(ع) است. نقوش زیبایی ازجمله نقوش اشیاء روزمره تا ادوات جنگی که خاص این منطقه است، همگی جلوه­ای خاص به سنگ قبور بخشیده است. نقوش با توجه به جایگاه، شخصیت و خصوصیات متوفی طراحی ‌شده است. فرم کلی سنگ، نقش و کتیبه آن همگی گویای بخش وسیعی از باورها و عقاید مردم منطقه و برگی از تاریخ به شمار می­آید. آنچه بر سنگ حک می­شود از نقش تا کتیبه، همگی در جهت طلب آمرزش و آرامش متوفی برای زندگی بهتر در جهان ابدی و بیان سوگ و ماتم بازماندگان بوده که به جاودانگی انسان دلالت دارد.
کلیدواژه‌ها
مشهد
روستای تبادکان
سنگ‌قبر
جاودانگی
ساختار بصری و محتوایی

عنوان مقاله English

gravestone’s lithograph of Tabadakan village in Mashhad

نویسندگان English

Fahimeh hassanzadeh 1
alireza sheikhi 2
1 Master’s degree Islamic art, Research & Technology Ferdows institute of higher education
2 Assistant Professor, Department of Handicrafts, Faculty of Applied Arts, University of Arts, Tehran, Iran
چکیده English

Among the historical cemeteries in the suburbs of Mashhad, we can mention the cemetery of Tabadakan village, whose tombstones tell the mystery of the region's history and their attitude to life. Therefore, the decorations carved on stones, from motifs to inscriptions, are very important and worthy of consideration. The goal is visual and content analysis of the inscription, form and motifs of tombstones. Therefore, what is the form and role of Tabadakan tombstones and what are their themes? The research method of the article is descriptive and analytical and the information is collected based on field studies and library documents. A total of 86 tombstones were photographed from this cemetery, of which 51 tombstones were studied due to their unique characteristics. The findings show that two types of tombstones, altar and box (five stones inside the shrine) made of granite and schist are the most numerous in the cemetery of this village. All the stones are neatly and beautifully framed, and according to the position of the tombstones, engravers and calligraphers carved the desired role on the stone according to their taste and knowledge. Most of the inscriptions contain poems about the peace of the rest of the world, Quranic verses and words of Ahl al-Bayt. Beautiful motifs, including motifs of everyday objects to war tools that are specific to this region, have all given a special effect to the tombstones. The motifs are designed according to the position, personality and special characteristics of the

Anaseri, Jaber (2001). Anthropology and artistic psychology. Tehran: Arshad
Briant, Pierre (1998). History of the Achaemenid Empire. (Mahdi Memsar, Trans.). Tehran: Zaryab. (Original work published 1996)
Chevalier, Jean., & Gheerbrant, Alain (2006). The Dictionary of Symbols. (Sudabe Fazaeli, Trans.). Tehran: Jeyhun. (Original work published 1982)
Cooper, Jean C (2000). An Illustrated Encyclopaedia of Traditional Symbols Paperback. (Maliheh Karbasiyan,). Tehran: Farshad. (Original work published 1987).
Chahian Borojeni, Ali Asghar., & Chalongar, Mohammad Ali (2000). Examining the status of the Mashhad Niqabat in the Teimuri period. Farhang Razavi Scientific Research Quarterly. eighth year (No. 32). 85-119. (In Persian(. https://www.doi.org/10.22034/farzv.2021.125756
E. Cirlot (2013). A dictionary of symbols. (Mehrangiz Ohadi, Trans.). Tehran: Dastan. (Original work published 1971)
Hasanabadi, Abolfazl (2009). A look at the position of Sadat Razavi in ​​Mashhad during the Safavid period. Electronic publication of Astan Quds Razavi Organization of Libraries, Museums and Document Center. (No. 3), 1-14. (In Persian(. https://shamseh.aqr-libjournal.ir/article_49763.html
Hoseyni H., & Vakili H, NazemianFard A. The social status and political cultural role of Hosayni Hamzavi family in Seljuq era (431-590 AH). islamhistory 2018; 1 (32) :29-48. (in Persian with English abstract). http://journal.isihistory.ir/article-1-763-fa.html
Hosseini Torbati, AbuTalib (1963). Teymuri Tazukat. Tehran: Asadi Bookstore
Kazemi, Homan., & Zahrawand, Hamed (2013). Investigating the evolution of moqrans as a symbolic element in Islamic architecture of Iran. National conference of architecture, urban planning and sustainable development with a focus on native architecture to sustainable city. Mashhad: Khavaran Institute of Higher Education. https://civilica.com/doc/239285
Mehrabi Hafashjani, Sajjad (2016). A Study of Religious Figures on Hafshejan Towns Gravestones in the Iranian Province of Chahar Mahal &   International research conference in science and technology. SID. https://sid.ir/paper/859962/fa
Menshat Asfazari. Esfzari, Mohammad Al-Zamji (1961). (9-10 A.H). Islamic Consultative Assembly Library, Museum and Documentation Centre. https://rc.majlis.ir/en/news/show/1780095
Nakhjavani, Mohammad Ben Hind and Shah (1976). Dastur al-Katab in the determination of grades (Volume 2) and corrected by Abdul Karim Ali Oghli Alizadeh. Moscow: Danesh
Pākdāman, Muhammad Hasan (2010). Phenomenology of Literalism in the Understanding of the Qur’an, Meshkat. (29)1. 105-116. (In Persian). https://dorl.net/dor/20.1001.1.16838033.1389.29.1.8.1
porkarim, hushing (1963). Tombstones of Iran, Art and People Magazine. first round. (No. 12). (In Persian(. https://www.noormags.ir/view/fa/citation/ris/247970
Rezaei Borjaki, Ismail (2018). Historical Atlas of Sadat Iran. Mashhad: Astan Quds Razavi Islamic Research Foundation
Sabermaghadam, Faramarz., & Ahmadzadeh, Ali Akbar (2010). Tourism guide of Torgabeh Shandiz city. General Department of Cultural Heritage, Khorasan Razavi Cultural Heritage. Fall. https://razavichto.ir/
Safikhani, Nina (2015). Study of Motifs Related to the Graves of Takht-e-Foold Cemetery in Isfahan Practical Project: Illustration of the Book Based on Myth Iranian Story. Supervisor : Aboutorab, Ahmadpanah. Advisor: Khazaei, Mohammad. Tarbiat Modares University. College of Arts and Architecture. https://elmnet.ir/export/10834546-19689?type=BibTeX
URL1: http://www.razavichto.ir/FTPHost/0/poblications/map%20khorasan3%20(1)-2(1).jpg

  • تاریخ دریافت 16 دی 1402
  • تاریخ بازنگری 20 بهمن 1402
  • تاریخ پذیرش 10 اسفند 1402